भुजबळांच्या अथक प्रयत्नांना यश; उत्तर महाराष्ट्राची डाक-पार्सल सेवा होणार अधिक वेगवान

छगन भुजबळ यांच्या पाठपुराव्याला यश; नाशिक L2 पार्सल हबचे L1 पार्सल हबमध्ये होणार श्रेणीवर्धन, नाशिकसह उत्तर महाराष्ट्रातील पोस्टल सेवांना मिळणार आणखी गती

नाशिक, ३० ऑक्टोबर: उत्तर महाराष्ट्रातील नाशिक शहरासाठी डाक आणि तार खात्याच्या क्षेत्रात एक ऐतिहासिक निर्णय झाला असून नाशिक येथील L2 पार्सल हबचे L1 पार्सल हबमध्ये श्रेणीवर्धन करण्यात आले आहे. केंद्र सरकारकडून मिळालेल्या या मान्यतेनंतर नाशिकसह धुळे, जळगाव आणि नंदुरबार या जिल्ह्यांमधील पोस्ट पार्सल सुविधा लक्षणीयरीत्या वेगवान होणार आहेत. हा बदल डाक सेवांच्या क्षेत्रात नाशिकच्या वाढत्या महत्त्वाचे प्रतीक ठरले आहे.

या श्रेणीवर्धनासाठी राज्याचे अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण मंत्री छगन भुजबळ यांनी केलेला पाठपुरावा महत्त्वपूर्ण ठरला. गेल्या वर्षभरात त्यांनी केंद्रीय मंत्र्यांशी पत्रव्यवहार करून नाशिकची लायकी सादर केली होती. त्यांच्या या प्रयत्नांना सकारात्मक प्रतिसाद मिळाल्याने प्रदेशाच्या विकासाच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल पडले आहे.

मेल आणि पार्सल ऑप्टिमायझेशन प्रोजेक्ट अंतर्गत झालेले श्रेणीवर्धन
या श्रेणीवर्धनाचा मार्ग गेल्या ४ जानेवारी रोजी मोकळा झाला होता, जेव्हा नाशिकमधील भारतीय पोस्ट विभागाच्या इंट्रा सर्कल हबचे नॅशनल सॉर्टिंग हबमध्ये श्रेणीवर्धन करण्यात आले होते. त्यामुळे स्पीड पोस्ट सुविधा वेगवान झाल्या होत्या. त्याच धर्तीवर मेल आणि पार्सल ऑप्टिमायझेशन प्रोजेक्ट नेटवर्क अंतर्गत नाशिक पार्सल हबचे श्रेणीवर्धन करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली.
नाशिकमध्ये पोस्ट खात्याची मोठ्या प्रमाणावर स्थावर मालमत्ता उपलब्ध असल्याने या श्रेणीवर्धनासाठी स्पर्धात्मक फायदा मिळाला. तसेच समृद्धी महामार्ग, सुविधाजनक रेल्वे सेवा आणि विमानसेवेची वाढती व्याप्ती या घटकांनी हा बदल सहज शक्य करून दाखवला.

छगन भुजबळ यांचा पाठपुरावा
या संदर्भात राज्यमंत्री छगन भुजबळ यांनी दिनांक २३ सप्टेंबर २०२४ रोजी केंद्रीय माहिती व प्रसारण मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांच्याकडे पत्राद्वारे नाशिक पार्सल हबच्या श्रेणीवर्धनाची मागणी केली होती. त्यानंतर दिनांक २ फेब्रुवारी २०२५ रोजी त्यांनी पुन्हा एकदा या बाबतीत पत्र लिहिले. या सातत्यपूर्ण पाठपुराव्याला केंद्र सरकारने सकारात्मक प्रतिसाद देत नाशिक L2 पार्सल हबचे L1 पार्सल हबमध्ये श्रेणीवर्धन करण्यास मंजुरी दिली.
भुजबळ यांनी केंद्र सरकारच्या या निर्णयाला उपयुक्त ठरविले असून त्यांचे मनापासून आभार मानले आहे. त्यांनी नमूद केले की, “नाशिक शहर व जिल्ह्याला अशा नवनवीन सुविधांनी सज्ज करण्यासाठी आम्ही सातत्याने प्रयत्नशील आहोत. यामुळे विविध व्यावसायिक, शेतकरी, व्यापारी, विद्यार्थी, उद्योजक तसेच सर्वसामान्य जनतेला मोठा फायदा होणार आहे.”

देशातील निवडक L1 हबमध्ये नाशिकचा समावेश
या श्रेणीवर्धनामुळे नाशिक देशातील एकमेव L2 पार्सल हब ठरले आहे ज्याचे L1 प्रकारात श्रेणीवर्धन झाले आहे. सध्या देशात कार्यरत असलेल्या १०९ पार्सल हबपैकी ७९ पार्सल हबच्या श्रेणीत बदल करणे प्रस्तावित होते, त्यांपैकी नाशिकने हा मान मिळवला आहे.
केंद्रीय दळणवळण मंत्रालयाच्या धोरणानुसार देशात L1 पार्सल हबची कमाल संख्या ४५ निश्चित करण्यात आलेली आहे. या श्रेणीवर्धनामुळे नाशिक आता या निवडक ४५ L1 पार्सल हबमध्ये मोडतो. या ४५ पैकी संपूर्णपणे स्वयंचलित व अद्ययावत असणाऱ्या ४० पार्सल हबमध्ये देखील नाशिकचा समावेश झाला आहे. महाराष्ट्रातील इतर L1 दर्जा मिळालेले पार्सल हब मुंबई, पुणे आणि नागपूर येथे आहेत, जी पोस्टाची क्षेत्रीय कार्यालये आहेत. विभागीय कार्यालय असताना L1 प्रकारात श्रेणीवर्धीत होणारे नाशिक हे महाराष्ट्रातील एकमेव पार्सल हब आहे.

सुविधा आणि सेवांमध्ये अपेक्षित सुधारणा
या निर्णयामुळे नाशिक रोड स्थित L1 पार्सल हबसाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा आणि स्वयंचलित व अद्ययावत यंत्रणा उभारण्यात येणार आहे. पार्सल हब सुविधा प्रामुख्याने मोठे व अधिक वजनाचे पार्सल पाठविण्यासाठी वापरली जाते. ज्याप्रमाणे इंट्रा सर्कल हबचे नॅशनल सॉर्टिंग हबमध्ये श्रेणीवर्धन झाल्यामुळे स्पीड पोस्ट पाठवण्याचा कालावधी साधारणपणे तीन दिवसांवरून दोन दिवसांवर आला, त्याचप्रमाणे नाशिक L2 पार्सल हबचे L1 पार्सल हबमध्ये श्रेणीवर्धन झाल्यानंतर मोठे व अधिक वजनाचे पार्सल पाठविण्यासाठी लागणाऱ्या कालावधीतही घट होणार आहे. धुळे, नंदुरबार, जळगाव व नाशिक जिल्ह्यांमधील पाठवले जाणारे व येणारे पार्सल यापूर्वी मुंबईला जात असत. आता ते मुंबईला न जाता थेट नाशिकमधूनच पाठवले जातील व येतील. यामुळे वेळेचे नुकसान टळेल आणि कार्यक्षमता वाढेल.

ई-कॉमर्स आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेस चालना
अमेझॉन आणि फ्लिपकार्ट या ई-कॉमर्स कंपन्या ग्रामीण भागातील पार्सल सुविधेसाठी पोस्टाशी करारबद्ध असून या निर्णयामुळे त्यांचे पार्सल देखील नाशिकच्या ग्रामीण भागात अधिक वेगाने पोहोचणे शक्य होणार आहे. हा बदल ग्रामीण अर्थव्यवस्थेस चालना देणारा ठरेल.

सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा निर्णय
आगामी सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या दृष्टीने हा निर्णय अतिशय महत्त्वाचा ठरणार असून या निर्णयाच्या माध्यमातून नाशिकच्या पोस्ट पार्सल सुविधेला मोठी चालना मिळणार आहे. या महत्त्वाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमादरम्यान जास्तीत जास्त पार्सल आणि डाक सेवांची मागणी असते, त्यासाठी ही सुविधा उपयुक्त ठरेल.

नाशिक L2 पार्सल हबचे L1 पार्सल हबमध्ये श्रेणीवर्धन हा उत्तर महाराष्ट्राच्या आर्थिक आणि सामाजिक विकासाच्या दिशेने उचललेले एक महत्त्वाचे पाऊप आहे. राज्यमंत्री छगन भुजबळ यांच्या पाठपुराव्यामुळे हे श्रेय नाशिकला मिळाले असून यामुळे प्रदेशातील डाक सेवांचे भविष्य उज्ज्वल झाले आहे. सर्वसामान्य नागरिकांपासून ते व्यवसायापर्यंत सर्वांनाच या सुधारणेचा लाभ मिळणार आहे.