येवला, दि. 4 डिसेंबर: येवला नगरपालिका निवडणुकीच्या मतदानाच्या निकालापूर्वीच्या संक्रमण काळात, लोकशाहीच्या मूलभूत तत्त्वांवरच एक जबरदस्त आघात झाल्याचा गंभीर आणि धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला आहे. मतदानाच्या दिवशी, एका गटाकडून मतदारांना रोख पैशाचे प्रलोभन देऊन मतदानावर परिणाम करण्याचा प्रयत्न करत असताना, संस्था कर्मचारी रंगेहात पकडला गेला. अधिक धक्कादायक म्हणजे अटक केलेल्या या कर्मचाऱ्याने प्राथमिक चौकशीत स्वतःचा संबंध शिवसेना (शिंदे गट) तसेच नगराध्यक्ष पदाचे उमेदवार रुपेश दराडे यांच्या गटाशी असल्याची कबुली दिली आहे. निवडणूक आयोगाने ही बातमी मिळताच तातडीने दखल घेऊन कठोर कारवाई सुरू केली असून येवला शहर पोलिसांनी गंभीर गुन्हा दाखल करून तपास सुरू केला आहे.
घटनेचा क्रम असा की, मतदानाच्या दिवशी येवल्यातील नागरिकांच्या लक्षात आले की, एक व्यक्ती मतदारांना रोख रक्कम देऊन प्रलोभन देत आहे. तत्काळ संतप्त नागरिकांनी हनुमंत काशिनाथ बोरसे (वय २७) नावाच्या त्या व्यक्तीला रंगेहात पकडले. घटनास्थळी मोठ्या प्रमाणात गर्दी जमली आणि रागाने भरलेल्या नागरिकांनी संबंधित व्यक्तीस चांगलाच चोप दिला. हा प्रकार केवळ पैशाच्या वाटपापुरता मर्यादित नसून, लोकशाही प्रक्रियेस केलेली बदनामी म्हणून पाहिली जात आहे. सामान्य मतदारांची सजगता आणि धाडस या घटनेतून उघड झाले आहे.
अटक झालेला हनुमंत बोरसे हा सध्याच्या आमदार आणि नगराध्यक्ष पदाचे उमेदवार रुपेश दराडे यांच्या संस्थेत कार्यरत असल्याचे समोर आले आहे. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, त्याच्याकडे एकूण १ लाख ९४ हजार रुपयांची रोख रक्कम, संभाव्य मतदारांची यादी आणि इतर संबंधित कागदपत्रे आढळून आली आहेत, जी सर्व ताब्यात घेण्यात आली आहे. या रकमेचा वापर मत खरेदी किंवा मतदारांना प्रलोभन देण्यासाठी करण्यात आला असावा अशी प्रबळ शंका व्यक्त केली जात आहे. पोलिस सूत्रांनी स्पष्ट केले आहे की, आणखी रोकड कोठे ठेवली असावी याचाही तपास सुरू आहे.
या गंभीर प्रकाराला निवडणूक आयोगाने अत्यंत गंभीरतेने घेतले आहे. आदर्श आचारसंहितेचे उघड उल्लंघन झाल्याचे नमूद करून आयोगाने त्वरित स्वतंत्र चौकशी समिती नेमण्याचे तसेच संपूर्ण प्रकरणाची सखोल चौकशी करण्याचे आदेश दिले आहेत. चौकशीत प्रमुखपणे हे पाहिले जाणार आहे की, या पैशांच्या वाटपासाठी कोणाची मुख्य जबाबदारी आहे, यामागील आर्थिक स्रोत कोणता आहे, तसेच या संघटित प्रयत्नात आणखी कोणते लोक किंवा संस्था सहभागी आहेत.
कायदेशीर बाजूकडे पाहिल्यास, येवला शहर पोलिसांनी हनुमंत बोरसेवर लोकप्रतिनिधी कायदा, १९५१ चे कलम १७१ (ब) (मतदाराला प्रलोभन देणे), कलम १२३ (१) (निवडणुकीत भ्रष्ट प्रथा) तसेच भारतीय न्याय संहितेच्या कलम १६९ (सरकारी सेवकाने कायद्याने शिक्षेस पात्र गुन्ह्याची दखल न घेणे) अंतर्गत गुन्हा दाखल केला आहे. हे सर्व गुन्हे अत्यंत गंभीर व दंडनीय स्वरूपाचे आहेत आणि यासाठी कठोर कारावासाची तरतूद आहे. त्यामुळे या प्रकरणात केवळ एका कर्मचाऱ्यापर्यंतच सीमित न राहता, त्याच्यापेक्षा वरच्या स्तरावरील लोकांविरुद्धही कारवाई होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
राजकीय स्तरावर, ही घटना येवल्याच्या राजकीय वातावरणात एक मोठा भूकंप समान आहे. शिवसेना (शिंदे गट) च्या नगराध्यक्ष उमेदवाराशी थेट संबंध असलेल्या व्यक्तीचा अशा प्रकारात सापडल्याने राजकीय पक्षांमध्ये आणि सार्वजनिक चर्चामंचावर एक मोठा वाद उद्भवणार आहे. विरोधी पक्षांकडून या प्रकरणी तीव्र प्रतिक्रिया येणे अपेक्षित आहे आणि निवडणूक निकालावरही याचा काही प्रभाव पडू शकतो असे काही निरीक्षकांचे मत आहे.
सध्या, अटक केलेल्या कर्मचाऱ्याची पोलिस तपासणी चालू आहे. पोलीस निरीक्षकांच्या देखरेखीखाली चाललेल्या या तपासात पुढील काही तास अत्यंत महत्त्वाचे असून, नवीन खुलासे होण्याची शक्यता आहे. या संपूर्ण प्रकरणाने येवला नगरपालिका निवडणुकीवर एक गंभीर सावट घातली आहे आणि लोकशाही प्रक्रियेची शुचिता राखण्यासाठी निवडणूक आयोग व कायदा अमलात आणणाऱ्या संस्थांसमोर एक मोठे आव्हान उभे केले आहे. शहरातील नागरिक समाज आणि मीडियाचे लक्ष या प्रकरणाच्या पुढील घडामोडींवर केंद्रित झाले आहे.